Nurty psychoterapeutyczne

PODEJŚCIE PSYCHODYNAMICZNE LUB PSYCHOANALITYCZNE

Ten nurt spojrzenia na ludzkie problemy zaczął się na przełomie XIX i XX wieku. Wiąże się z chyba większości znanym nazwiskiem Freuda, choć przez ponad sto lat został bardzo zmodyfikowany i nie jest już tożsamy z freudyzmem. Tutaj wizja człowieka opiera się na założeniu, że są w nas silne, nieświadome siły które determinują nasze zachowanie. Siły te są często ze sobą w konflikcie. Jest tutaj też duża waga przywiązana do pamięci, szczególnie pamięci doznanych urazów, a za największe urazy uznaje się brak prawidłowych więzi we wczesnym dzieciństwie. Z czasem, wraz z nowymi odkryciami podejście to bardzo skupiło swoją uwagę na tym co się dzieje w pierwszych latach życia pomiędzy małym dzieckiem a jego znaczącym dorosłym opiekunem (opiekunami) i rodzeństwem.
Dlatego w tym podejściu, psychoterapeuta będzie starał się głównie odnaleźć jak są ułożone te wewnętrzne siły (dynamizmy – stąd podejście dynamiczne), która siła dominuje, która jest niewyrażona, jak objaw jest skutkiem konfliktu tych sił. Ale też terapeuta dużo wagi przyłoży do odkrywania jak wiążesz się z ludźmi, co dzieje się pomiędzy tobą a terapeutą. W efekcie tej terapii będziesz miał szansę odkryć świat który stworzyłeś. Świat wewnętrzny i świat Twoich związków z ludźmi. Samopoznanie które tu ma dużą szanse się dokonać da Ci możliwość zdecydowania czy tak chcesz dalej, jak chcesz i pójścia za swoimi prawdziwymi (a nie lękowymi) pragnieniami.

PODEJŚCIE BEHAWIORALNE

Behawioryzm pojawił się w psychologii historycznie nie długo po psychoanalizie. Był jakby przeciwieństwem podejścia psychodynamicznego. Twórcy tego nurtu uznali że tym co determinuje ludzkie zachowanie jest głównie uczenie się, podobnie jak u zwierząt. Dużą role odegrała tu etologia i eksperymenty na zwierzętach. Człowiek jest istotą celową i po prostu uczy się zachowań, nawet tych chorych, jak lęki, smutek, agresja. Uczenie się (tzw. warunkowanie) odbywa się na zasadzie warunkowania klasycznego, instrumentalnego oraz poprzez modelowanie. Pacjent się nauczył – pacjent się oduczy. Stworzono więc tutaj różne techniki oduczania zachowań nieadaptacyjnych, poprzez stosowanie technik, kar i nagród. Praca z takim terapeutą będzie polegała więc na zadaniach domowych, zachowaniach pokonujących lęk.

PODEJŚCIE POZNAWCZE

Nurt ten rozwinął się w drugiej połowie ubiegłego wieku. Jak wskazuje sama nazwa, przykłada się tu wagę to do poznawczej strony problemu. Co myśli Pacjent? Jakie ma przekonania? Jak wyciąga wnioski? Zwolennicy tego podejścia wychodzą z założenia, że tym co jest przyczyną problemów – a szczególnie depresyjności i podwyższonego lęku, jest błędne myślenie które jest wynikiem z kolei błędów wychowawczych. Trzeba zauważać i badać swoje myśli i przekonania. Taki terapeuta będzie więc na terapii próbował wraz z tobą rozszyfrować Twój indywidualny sposób widzenia świata. Będzie proponował spisywanie Twoich myśli, pojawiających się uczuć z myślami związanych. Będziecie razem próbowali badać prawdziwość przesłanek na podstawie których działasz.

Psychoterapia Gestalt wywodzi się z psychologii postaci. W podejściu tym chodzi bardzo o samoświadomość w tu i teraz. Świadomość szeroko pojętą, bo dotyczącą uczuć, ale też ciała, percepcji świata, co podobne jest do praktyk buddyjskich. Poprzez samoświadomość siebie, w tym swoich pragnień, pacjent ma zobaczyć kim jest i czego chce, aby zdecydować co robić. Czyli następuje tu rozwój poprzez samoświadomość do odpowiedzialnego wyboru.
Typowe dla terapii gestalt jest działanie, aktywność, pracowanie swoim ciałem, korzysta się tutaj tez z metod psychodramatycznych, pracy w grupie, na środku.

PODEJŚCIE SYSTEMOWE, TERAPIA RODZIN

W drugiej połowie ubiegłego wieku, zaczęto rozumieć że zmiana jednostki, w układzie terapeuta – pacjent, jest niepełna. Ponieważ ten pacjent żyje przecież w rodzinie, społeczności, kulturze. I cóż da terapia, jeżeli po powrocie do swojego otoczenia pacjent znów będzie poddany czynnikom które na sesji z terapeutą nie zostały rozpoznane a co dopiero jakoś włączone w proces terapii.
W tym czasie rozwinęły się teorie systemów, co też było chronologicznie związane z rozwojem komputeryzacji. Teorie systemów mówią w skrócie że 1 + 1 + 1 to nie jest wbrew pozorom 3. Ponieważ trzy jedynki tworzą już system, wspólną jakość i reagują jako grupa, komórka. Ten oczywiście abstrakcyjny przykład odnosi się do rodziny. Mama, tata, syn i córka to już nie zbiór 4 jednostek – ale rodzina. Czyli twór który ma swoją charakterystykę, zasady, normy, cele, mechanizmy radzenia, komunikacja etc. Cóż więc da zmiana syna, jeżeli nie zmieni się układu rodziny która go na przykład tłamsi nadopiekuńczością? Żeby pomóc np. synowi – trzeba zadziałać na cały system. Dlatego, nurt ten nie pracuje z jednostką, ale z rodziną, stąd wywodzi się terapia rodzin.

PODEJŚCIE HUMANISTYCZNO – EGZYSTENCJALNE

To podejście w którym uznaje się jednostkę i jej potencjał, człowiek sam dąży do rozwoju i ma wpisaną w siebie drogę rozwoju. Przyczyną zaburzeń rozwoju są przekonania, sądy, wartości, obawy narzucone prze innych ludzi, a będące w niezgodzie z rzeczywistym doświadczeniem osoby. Terapią jest usunięcie przeszkód, które zostały położone na drodze tego rozwoju poprzez otoczenie społeczne.
Terapeuta dąży tu do skoncentrowana na osobie. Terapeuta ma jedynie stworzyć warunki dla rozwoju, wyzwolić tkwiące siły w pacjencie, aby mógł on zrozumieć własny problem i wprowadzić konstruktywne zmiany. Terapeuta w tym podejściu będzie przyjazny, wyrozumiały i nie oceniający, koncentrując się na związku emocjonalnym z pacjentem.

INNE NURTY TERAPEUTYCZNE

Oczywiście istnieją inne mniej lub bardziej wartościowe nurty, o których możesz poczytać w internecie. Psychoterapia ericksonowska, Programowanie neurolingwistyczne (Bandler i Gringer), Bioenergetyka (Lowen), Terapia zorientowana na proces (Arnold Mindell), Logoterapia (V.E. Frankl), grupy psychodramatyczne (Moreno), nurty związane z radzeniem sobie ze stresem, nurty samopomocowe typu AA.

KTÓRY RODZAJ PSYCHOTERAPII WYBRAĆ?

Dostosowanie do własnej osobowości. Szukając terapii dla siebie powinieneś zastanowić się jaką osobą jesteś, na co jesteś wrażliwy. Czy jesteś raczej kimś kto lubi działać (jak w terapiach gestalt, grupach psychodramatycznych, behawioryzm) czy raczej jesteś myślicielem (podejście psychodynamiczne, poznawcze, humanistyczne). Czy porusza cię kontakt indywidualny, czy czujesz że musisz się znaleźć w grupie.

Dostosowanie do problemu. Szukając terapii ważne jest z jakim problemem przychodzisz, co chcesz osiągnąć. Czy chodzi o coś Twojego – depresja, lęk, historia nieudanych związków (terapia indywidualna lub grupowa terapia). Czy chodzi o Twoje na przykład małżeństwo które się rozpada (terapia par). Czy patrząc na swoją rodzinę widzisz dużo cierpienia, niezrozumiałych zasad, chłodu pomiędzy członkami rodziny, nie możność oddzielenia się od rodziny, kłopoty z dzieckiem (terapia rodzin).