Czym jest nerwica?

Nerwica znana również jako zaburzenia lękowe, to grupa zaburzeń psychicznych, charakteryzujących się głównie lękiem, napięciem i różnorodnymi objawami somatycznymi. Osoby cierpiące na nerwicę doświadczają nieproporcjonalnego i często irracjonalnego lęku w odpowiedzi na różne sytuacje lub bodźce, co znacząco wpływa na ich codzienne funkcjonowanie i jakość życia.

Nerwice obejmują szeroką i różnorodną grupę zaburzeń psychicznych, których głównym objawem jest lęk. Te zaburzenia są najczęstszymi schorzeniami o podłożu psychicznym.

Zaburzenia nerwicowe są najpowszechniejszymi schorzeniami psychicznymi. Szacuje się, że zaburzenia lękowe dotykają co piątego Polaka, co stanowi około 8 milionów osób. Niestety, większość przypadków nerwic nie jest diagnozowana lub jest niewłaściwie leczona, co sprawia, że wiele osób nie otrzymuje odpowiedniej pomocy. Wiele z tych osób nigdy nie trafia do psychiatry lub psychoterapeuty, mimo że odpowiednia terapia mogłaby znacząco poprawić ich stan.

Objawy nerwicy

Objawy nerwicy mogą obejmować przewlekły niepokój i napięcie, zamartwianie się codziennymi sprawami, problemy z koncentracją oraz złe samopoczucie psychiczne i przygnębienie. Somatyczne symptomy to kołatanie serca, duszności, zlewne poty, dławienie w gardle, bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, zawroty i bóle głowy, a także drżenie rąk.

Lęk to stan, w którym osoba odczuwa zagrożenie, niepokój i stałe napięcie psychiczne, ale nie potrafi określić źródła tego lęku. Lęk prowadzi do wielu niekorzystnych objawów, takich jak:

  • drżenie rąk, dreszcze, silne napięcie mięśni, niepokój
  • szybkie i nierówne bicie serca
  • nadmierna potliwość
  • duszność, uczucie dławienia w gardle
  • uczucie „miękkich nóg”, jakby były z waty
  • zawroty głowy i omdlenia
  • uczucie parcia na mocz i biegunka

Obecnie termin „nerwice” jest coraz rzadziej używany, zastąpiony przez „zaburzenia lękowe” ze względu na centralną rolę lęku w tych zaburzeniach.

Najczęściej występujące zaburzenia nerwicowe

Zaburzenia nerwicowe są powszechne i dotykają milionów ludzi na całym świecie. Charakteryzują się głównie występowaniem nadmiernego lęku oraz różnorodnymi objawami somatycznymi i psychicznymi. Przewlekły niepokój, zamartwianie się codziennymi sprawami, problemy z koncentracją i uczucie przygnębienia to częste symptomy. Osoby cierpiące na nerwicę często doświadczają także kołatania serca, duszności, zlewne poty, bóle brzucha, zawroty głowy i drżenie rąk. Te objawy mogą znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie i jakość życia. Wielu pacjentów z zaburzeniami nerwicowymi nie otrzymuje odpowiedniej diagnozy ani leczenia, co zwiększa cierpienie i pogarsza stan zdrowia psychicznego. Dlatego ważne jest zrozumienie i identyfikacja tych zaburzeń, aby zapewnić odpowiednie wsparcie i leczenie dla osób dotkniętych nerwicą, pomagając im odzyskać kontrolę nad swoim życiem i dobre samopoczucie psychiczne.

Lęk uogólniony

Lęk uogólniony jest jedną z najczęściej spotykanych form zaburzeń lękowych. Dotyka szeroką grupę osób, które w pewnym okresie życia nie są w stanie poradzić sobie z nadmiarem stresujących bodźców zewnętrznych. Zaburzenia lękowe uogólnione (GAD) diagnozowane są w przypadku gdy chory odczuwa przewlekły, nadmierny lęk i zmartwienia dotyczące codziennych sytuacji i wydarzeń.

Główne objawy lęku uogólnionego

  • stały niepokój i napięcie psychiczne trwające przez wiele tygodni
  • ciągłe zamartwianie się i obawy dotyczące codziennych spraw i obowiązków
  • niemożność relaksu i odprężenia
  • problemy z zasypianiem, natrętne czarne myśli
  • zły nastrój i rozdrażnienie
  • liczne objawy fizyczne związane z lękiem, takie jak:
    • uczucie duszności, dławienia w gardle, ściskania w okolicy serca
    • nudności, biegunki, wzdęcia, bóle brzucha
    • uporczywe bóle głowy, mięśni, krzyża

Nerwica natręctw

Nerwica natręctw to niezwykle uporczywa i znacznie utrudniająca normalne funkcjonowanie postać zaburzeń nerwicowych. Charakteryzuje się występowaniem dwóch głównych objawów:

  • nawracających, nieprzyjemnych, niechcianych myśli lub wyobrażeń (tzw. obsesji)
  • natrętnych, powtarzanych w kółko czynności (tzw. kompulsji)

Przykładem może być osoba, która ciągle ma wątpliwości, czy dokładnie umyła ręce i obawia się przeniesienia zarazków z miejsc publicznych, takich jak autobusy, sklepy, czy miejsca pracy. W efekcie, kilkanaście razy dziennie bardzo dokładnie myje ręce, co zabiera jej dużo czasu. Osoba ta zdaje sobie sprawę, że takie zachowanie nie jest normalne, ale nie potrafi nad nim zapanować.

Każdy z nas czasami ma natrętne myśli (np. „czy na pewno zamknąłem drzwi na klucz?” czy „czy na pewno zakręciłam kurki z gazem przed wyjazdem?”). Różnica polega na tym, że w przypadku nerwicy natręctw takie myśli i przymusowe czynności utrzymują się przez miesiące i są źródłem ogromnego cierpienia dla chorego. Inna nazwa tego zaburzenia to zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD).

Fobie

Fobie polegają na odczuwaniu przesadnego, irracjonalnego lęku w określonych miejscach (np. winda, wysoki budynek) lub sytuacjach (np. widok pająka). Już sama myśl o tych miejscach czy sytuacjach powoduje u pacjenta osłabienie, kołatanie serca, pocenie się, drżenie oraz trzęsienie nóg. Osoba cierpiąca na fobię unika miejsc lub sytuacji, które wywołują napady lęku.

Typowe przykłady fobii to:

  • arachnofobia – lęk przed pająkami
  • klaustrofobia – lęk przed zamkniętymi pomieszczeniami
  • akrofobia – lęk przed wysokością

Fobia społeczna to specyficzny rodzaj fobii, charakteryzujący się lękiem przed ośmieszeniem lub skompromitowaniem się w sytuacjach publicznych, takich jak wystąpienia w szkole czy przemówienia w pracy. Osoba z fobią społeczną unika publicznych wystąpień i nie znosi skupiania na sobie uwagi.

Agorafobia to lęk przed opuszczeniem bezpiecznego miejsca, jakim jest dom, oraz przebywaniem w tłumie obcych osób (np. w supermarkecie, kościele, na dworcu). Chory obawia się, że w takich sytuacjach może zasłabnąć, dostać zawału lub duszności, a obcy ludzie nie będą w stanie mu pomóc.

Zaburzenia somatyzacyjne

W tych zaburzeniach nerwicowych pacjent odczuwa liczne fizyczne dolegliwości, które nie są potwierdzone w badaniach diagnostycznych (EKG, USG, RTG, tomografia). Objawy te mogą obejmować:

  • kłucia i kołatania serca
  • napady duszności
  • zlewne poty
  • uczucie dławienia w przełyku
  • pobolewania i wzdęcia brzucha
  • utrzymujące się biegunki
  • zawroty i bóle głowy

Pacjent zwykle nie zdaje sobie sprawy z psychicznego podłoża swoich dolegliwości i bezskutecznie szuka pomocy u kardiologów, gastrologów czy neurologów. To nasila jego niepokój, napięcie psychiczne, przygnębienie oraz problemy z zasypianiem. Prawdziwa przyczyna jego stanu zdrowia leży w psychice, która wpływa na funkcjonowanie narządów wewnętrznych. Dawniej zaburzenia somatyzacyjne były określane jako „nerwica serca”, „nerwica żołądka” itp.

Przyczyny nerwicy

Przyczyny nerwicy mogą być złożone i obejmować czynniki genetyczne, biologiczne, psychologiczne oraz środowiskowe. Do czynników ryzyka zalicza się m.in.:

  • wysoki poziom stresu
  • przeżyte traumy
  • predyspozycje rodzinne
  • nieprawidłowości w funkcjonowaniu neuroprzekaźników w mózgu

Leczenie nerwicy zazwyczaj obejmuje psychoterapię i, w niektórych przypadkach, farmakoterapię. Najczęściej stosowaną formą psychoterapii jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT), która pomaga pacjentom identyfikować i zmieniać negatywne wzorce myślowe i zachowania. Leki, takie jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) lub benzodiazepiny, mogą być również skuteczne w łagodzeniu objawów.

Nerwica to powszechne, ale często niediagnozowane zaburzenie, które może znacząco wpływać na życie osób nią dotkniętych. Jednak przy odpowiednim leczeniu wiele osób jest w stanie skutecznie zarządzać swoimi objawami i poprawić jakość życia.